ACV-Transcom CULTUUR
Nieuws & info over een breeeeed cultureel veld
ALGEMEEN: CONTACT / HOME / NIEUWS /
FOCUS: CAO Audiovisueel / CAO Muziek / CAO Podium /
FOCUS:
Hoorzittingen / Kunstendecreet / Links / Pers / Wie zijn we
STATUUT v/d KUNSTENAAR: STATUUT / Cachetberekening / Pensioen&Bijverdienen /
HomeACV-Vlopera, CPB, Comité Preventie & Bescherming

Comité Preventie & Bescherming

Een goede preventie adviseur (P.A.) is goud waard. Gelukkig hebben we dat bij ons in de Vlaamse Opera.

Een aantal werknemers volgden reeds een EHBO cursus. En dit jaar ook een brandweercursus.

Ook een JAP (Jaar Actie Plan) is een belangrijk werkinstrument. Preventie is in elk bedrijf een belangrijk gegeven, nu nog de nodige budgetten daarvoor vrijmaken...

CPB 10/10/03

PIJN geen GEIN, 31.08.03

No pain no gain, 11.06.03

Nuttige adressen Arts&Medicine

Wereldstemdag

Richtlijn lawaai,
06.02.03

Doof van muziek,
30.01.03

  CPB 10/10/03 PIJN geen GEIN

No Pain, no gain

Nuttige adressen

Wereldstemdag

Doof van muziek

Richtlijn lawaai

Vlopera CPB 10\10\03, Alternatieve nieuwsbrief ACV CULTUUR

JAP (Jaar Actie Plan)
Hieronder een toelichting bij een aantal punten van het JAP

Oordopjes, procedure: Er komt brief naaar alle leden orkest met het hoe en waarom, enz. Dopjes Op vrijwillige basis
Problematiek blazers; dopjes doen soms pijn. Zoeken naar andere oplossing.
Hekkens podiumlift A, zo veilig mogelijk. Noodzakelijke tijdelijke oplossing.
Bekabeling grid: is zoeken naar practischere oplossing, is bezig
podiumlift Gent: data afgesproken om ze te vereenvoudigen qua mechaniek. Met originele instal firma.
Motoren: vraag naar extra set
rigging: nog 1 opleiding voor tekenaars en leidinggevenden
redoute: is bezig
Weer iemand doorgezakt…
eenmanskooi: ivm Hansje en Grietje
rolpoort en helling pont: te maken met verbouwing
ondertrek: prijs aangevraagd
headsets: licentieprobleem, en vrij duur. bezig
kledij: vraag naar actie "schone kleren" toe te passen (is gezamelijke actie van ACV, ACOD die verband houdt met gebruik van (werk)kledij die niet geproduceerd werd door kinderen in lage loonlanden, enz)
losliggende kabels, ook orkestbak bekijken aub.
trap 4eV A
trap bureaus Gent: donker hoekje, en vraag deurpomp
branddetectie: bezig, voor groot stuk klaar en wordt di en woe gekeurd
noodverlichting: bezig ( ook knopje rep zaal G)
compartimentering, bezig
evacuatieplannen en -oefening: plannen hangen uit, nog aanhalen in Flash. Vraag brandweer: oefening onaangekondigd
blusinstallatie: moet getest worden
calamiteitencommunicatie: extra tel. worden geplaatst, nu nog walkie-talkie gebruikt
checken ijzeren en (nood)uitgangen, installeren panieksloten op deuren naar buiten
nieuwe brandcentrale
brandhaspels (= waterslangen)
doeken behandeld tegen vlooien en brand
Nieuwe campagne ergonomie techniek, lessen bezig voor koor
Servaas vraagt of dit ook voor Administratie is gebeurd: Is al gebeurd voor administratie, en onthaalpersoneel kreeg daarnaast ook evacuatieoef.
zoeken naar hefwagens om zware decorstukken ergonomisch te verplaatsen
stoelen orkest: testperiode gedaan, kostprijs wordt geschat op meer dan 20.000 euro
koptelefoon bespreekbureau: is er
psycho soc belasting: mee bezig
interne milieuzorg, selectieve ophaling gebeurt
alcohol op het werk: wordt binnenkort rond gewerkt. Werkdocumenten worden voorbereid. Er wordt oopgemerkt dat dit in de meeste afdelingen iets rond gedaan dient te worden gezien gekende problematiek. Ook als men nog niet echt dronken is, kan deze toestand voor problemen of overlast zorgen.
roken: nieuwe branddetectie zeer gevoelig... (rokers opgelet!) En aanduiden rokersplaatsen. Zoeken naar afgesloten en geventileerde plaatsen; Bestaat geen eensgezindheid voor een totaal rookverbod
gezonde voeding: aanbod in de kantine?
Aankondiging in Flash? Inge Bruylandt heeft veel voorstellen gedaan, affiches gemaakt: maarnog niets mee gedaan. Voorstel ACV coordinator om dit samen met Dorien te bekijken.
rookafzuiging Destelbergen in eetruimte, wordt aangepakt.
rekwisieten ventilatie: op termijn?
asbest: alle urgente problemen zijn ingekapseld in A. In Gent moet inventaris gemaakt worden: in vaste toestand kan geen kwaad, maar inventaris voor mensen die werken (komen) uitvoeren.
waterreservoir orkestzaal: ok
griepvaccinatie: aangekondigd
medisch onderzoek techniek ok, orkest, beeldschermwerkers 2005
fitnesskorting: onderhandeling bezig
Wereldstemdag elk jaar (zie site ACV bvb: Wereldstemdag
vlooienbehandeling, jaarlijks: ok
heropfrissing dagverblijf techniek, decoratelier, loges koor, figuranten
opslag instrumenten (rekken): er komen oplossingen
sanitair Destelbergen: moet tegen 2005 klaar zijn wegens nieuwe regels ivm salmonella, enz
kleedkamers techniek: zal binnenkort hopelijk lukken
loges heren: er is nog nooit een specifiek voorstel gekomen, dixit Johan. Herhaling van nochtans eerder gestelde vraag minder douches (werd meerdere malen gevraagd door Patrick VC), zodat er meer plaats komt. Leo zal op bezoek komen. Dus naar analogie dameskoorloges, zelfs als dit een afwijking ARAB betekent, Want gelukkige mensen zijn belangrijker (Leo). Afwijking kan mits akkoord.

Gezonde Voeding: info materiaal en reeds voorhanden materiaal van Inge Bruylandt, in samenspraak met Dorien

Hoffelijkheid roken/niet roken

Alcohol
Filip maakt een ontwerp tegen volgende CPB

Wetgeving geweld, pesten en Ongewenst Sexueel geweld op het Werk
Er komt brochure voor het personeel: Wat is het , tot wie moet ik me wenden, hoe kan ik een collega helpen, enz.
Dorien deelt een uitgebreid document uit omtrent deze prolematiek, wetgeving, enz.

Wat doen met leidinggevenden die zelf pesten? (Lieve S. antwoord: “op zijn smoel slaan”. “U bent gebuisd en moet opnieuw een cursus volgen”, repliceert Patrick gevat)
Echt antwoord: zich wenden tot de vertrouwenspersonen. Erzijn 3 interne in de opera, en ook ArbeidsGeneesheer. Info wordt binnenkort verspreid onder personeel.

Akkoord om Securex in te schakelen voor externe vertrouwenspersoon

Nota Arbeidsreglement hieromtrent ! Eventuele opmerkingen over voorstel Dorien tegen 20 oktober (zie nota arbeidsreglement)

Veiligheid logeblok
veiligheid opera Antwerpen: ijzeren paaltjes terras Caveau, voetpad. Brief naar gemeente?
Wordt gedaan

Stof en vuil na de werken, achter de scene: problemen voor stem.
Waarschijnlijk te wijten aan werken. voorstel om rondgang te doen en onmiddellijk ook losliggende kabels etc nakijken.

Koorzaal: meer afstand tussen stoelen? (Geraldine)
test werd reeds gedaan, maar mensen zetten dan zelf stoelen weer dichter. (Zie vorig verslag).
Voorstel Geert Herremans: Volgend ensemble nog eens uitproberen. Maar dit maal met uitleg aan de mensen over het waarom.

Orkestzaal Gent
Grote bezetting, vraag naar controle. (Inge)
Er is verslag van brandweercommandant, zaal is goedgekeurd. Er komt nieuwe test tijdens rep. grote bezetting met nieuwe commandant.

Geluidsoverlast, en test (zie uitreksel hieronder.)
Wanneer nieuwe test? We kijken naar grootste bezetting en dan doen.
Want in verslag vorige test staat het (gratis) aanbod van de firma om een korte duurmeting te doen, die volgens hen zinvoller is (dixit Servaas) (zie bijlage ‘Beperkte Lawaaistudie’ hieronder.)

Temperatuur orkestzaal Gent soms te koud aan roosters. Een oud zeer dat. Wordt besproken met nieuwe onderhoudsfirma. Maar als deuren openstaan kan de temp niet deftig geregeld worden. (dixit Johan, onderhoud gebouwen).
Open deuren heeft ook te maken met claustrofobie, of toch minstens het gevoel in een afgesloten ruikme te zitten wegens geen ramen.

orkestbak A
Geur traiteur: wordt opgelost
Verlichting: herhaling vraag: wordt soms weggedimd, klopt dat?
Zou niet kunnen, wordt gecheckt

Kantine gebruik door derden
Chaos achtergelaten door derden meldt Inge H.

Handdoeken toiletten te hard opgespannen. Zal aangepakt worden

Externen
aanwezigheid kinderen, annex vriendjes, enz tijdens rep of voorstelling.
Volgens Inge H mocht het dat kinderen van orkestleden tijdens de rep aanwezig waren. Maar er wordt gewezen op het feit dat er ook vriendjes, enz tijdens de rep of voorstellingen in de zaal of loges zijn. Veiligheidsprobleem
Regel is: het mag niet
Maar uitzonderingen mogen
Huisdieren solisten? Mag niet. Wie gaat daar de solisten op wijzen?

Manier van behandeling personeel door arbeidsgeneesheer?
Servaas maakt melding van een incident. Dit is blijbaar niet het eerste. De preventieadviseur zal dit verder opvolgen. De vergadering is eensgezind geschokt.

Punt gehoorbescherming: omdat het al 18u30 is en de transfer Bo begint, stelt Servaas voor dit punt naar volgende maal over te hevelen. (zie ook toelichting 'Beperkte Lawaaistudie' onderaan)

Patrick vraagt naar optimalisering verwarming koorzaal Antwerpen. Het antwoord luidt dat de thermostatische kranen die gestolen waren (!) worden terug geplaatst. Ook op de vraag om de waterfontein terug te plaatsen wordt positief gereageerd>

Beperkte Lawaaistudie
Datum uitvoering: 19 en 21 dec 2002
Uitvoerder: Anne Devolder

Wat de geluidsblootstelling betreft ziet men dat het Leq-niveau gedurende de repetitie boven 90 dBA uitkomt. Op basis van de percentielverdeling van dit geluidsniveau kan echter gesteld worden dat de Leq verhoogd wordt door kortstondig zeer hoge geluidsniveaus en dat gedurende 50% van de tijd het geluidsniveau onder 75 dBA blijft tijdens de repetities. Dit is natuurlijk te wijten aan zachtere stukken en pauzemomenten tijdens de interventies van de dirigent.

Voor de violisten is de geluidsblootstelling nog moeilijker in te schatten, gezien zij hun instrument vlak bij hun oor houden en hier het geluidsniveau plaatselijk nog hoger kan liggen.

Er kan dus gesteld worden dat het repeteren met of zonder podium op het eerste zicht niet veel verschil maakt, maar dat dit gezien het discontinu karakter van de repetities en de onderlinge verschillen in speelduur tussen beide repetities niet zo evident is om aan te tonen met de bovenstaande lange duur metingen.

Een gesimuleerde situatie met korte duurmetingen heeft een veel grotere herhaalbaarheid en zou dit wel éénduidig kunnen aantonen. Bijvoorbeeld een simulatie met en zonder podium waarbij een trompet of ander instrument gedurende 1 minuut speelt. Indien gewenst kan IDEWE dergelijke kortstondige metingen uitvoeren binnen de prijs van en aanvullend op de voorgaande lange duur metingen (geen bijkomende kost).

(Waarom is dit niet gebeurd?)


PIJN GEEN GEIN, 31.08.03
Wordt je wakker van de nekpijn, of last van je rug? Wel dat hoort toch bij het muzikant zijn? En je kan toch niet stoppen met oefenen, er staat teveel op het spel. “Music was my first love, and it will be my last”. Maar laat dat niet te letterlijk worden…

Net als werknemers die veel repetitief werk doen - het zij aan de band, of achter een computer - blijven ook podiumkunstenaars of musici niet gespaard van pijn.
Misschien waren het die extra repetities voor dat recital, misschien de lange uren studie aan de piano voor een examen. En plots heb je pijn in je voorarm, of worstel je met handen die niet meer doen wat je wilt of gevoelloos aanvoelen.

Instrumentalisten zijn een risicogroep bij uitstek om RSI-patienten te worden, RSI of Repetitive Strain Injury, ook nog wel Repetitive Motion Injury genoemd.

Aandacht in de opleiding?
Rapporten tonen aan dat een schrikwekkend hoog percentage musici fysische problemen krijgt. Soms gebeurt dit al van tijdens de opleiding. (Het wordt tijd dat men ook in de muziekacademies en conservatoria meer aandacht krijgt voor dit gevaar). Zelf is de schrijver van dit artikel op doktervoorschrift 8 maanden gestopt met muziek spelen wegens een ernstige tendinitis.
Je kan je voorstellen als musici dan ook nog eens computergebruikers zijn (en dat worden we langzamerhand allemaal), dat je de spier- en peesbelasting alleen maar verzwaart.

Een rapport van een geneeskundige dienst van een Vlaamse culturele instelling meldt: “38 % van de onderzochten vertonen klachten van het bewegingsstelsel, t.o.v. 22% in de referentiepopulatie”.

De overbelasting bij musici is gelijkaardig aan wat men aantreft bij overdreven computergebruik: Carpal Tunnel Syndrome, Tendinitis, Bursitis, Tenosynovitis, Tendinosis, DeQuervain's Syndrome, Cubital Tunnel Syndrome vindt men regelmatig bij klavierspelers, fluitisten en strijkers.

Een verkeerde houding, slechte ergonomische technieken, overdreven krachtgebruik, overbelasting, stress (een concert geven voor een volle zaal, een examen of auditie voorbereiden), en te weinig rust, dragen bij tot chronische aandoeningen die al menige carriere vroegtijdig beëindigde.

Hopeloos?
Het is waar dat deze aandoeningen helaas veel voorkomen, maar ze zijn NIET onvermijdelijk en hoeven geen deel uit te maken van muziek beoefenen. Dit vraagt wel van de beoefenaar een zekere bereidheid tot luisteren en verandering.

We zien gelukkig dat men in verschillende orkesten (Nationale Opera De Munt, of Vlaamse Opera) cursussen ergonomie en rugschool organiseerde. Niet alleen voor de technische ploeg, maar ook voor de musici.

Het vergt echter voor een muzikant heel wat om te aanvaarden dat de houding waarin ze al jaren spelen, misschien niet de meest optimale is. Maar net als sportmensen, moeten ze beseffen dat men niet zomaar een instrument plots heel intensief beoefent gedurende enkele uren, en het dan weer wergbergt zonder opwarming of stretching. Op de lange duur wreekt zich dat.

Wat kan je zelf doen?
Informeer je
. Lees over dit onderwerp, vraag eens een kinesist of dokter naar aangepaste oefeneningen of literatuur.

Evalueer je speeltechniek. Misschien wel een van de moeilijkse dingen. Maar dikwijls kan je door experimenteren, een lichtjes andere zithouding, of je instrument eens proberen met minder kracht te beroeren, er in slagen overbelasting te vermijden.
Probeer grotere spiergroepen te betrekken bij je spel. Laat niet alle kracht enkel en alleen uit de handen en vingers komen. Wees alert op tensie en gecrispeerde houdingen. Als je ze merkt, probeer dan op een andere manier hetzelfde te spelen. Of ga even rechtstaan en rek je uit, zelfs tijdens een repetitie. Laat de anderen dat maar even raar vinden, ze zulllen er snel genoeg aan wennen en hopelijk je goede voorbeeld volgen.

Warm op, altijd! Atleten starten nooit zomaar een wedstrijdj zonder eerst te strechen en op te warmen. DOE HETZELFDE! Musici vragen atletische prestaties van hun fijne motoriek en zouden bijna religieus moeten zijn over opwarmen, spieren even losschudden en zachtjes strechen voordat ze beginnen aan een repetitie of concert. Al doe je dat maar 1 minuut.

Neem veel pauzes & relax. (Dat moet als muziek in de oren klinken van velen). Dit betekent mini-pauzes van enkele seconden, en dit elke paar minuten. En langere pauzes elk uur ofzo.
Want continue spanning en repetitieve bewegingen beletten het afvoeren van afvalstoffen in je lichaam, overbelasten en berokkenen je op langere termijn schade.
Zelfs in het midden van een stuk heb je altijd wel ergens een moment waar je je hand kan ontspannen, of je arm even losschudden. Wees niet trots op marathon-repetities…Verdeel 1 lange repetitie eerder in 2 korte.

Laad je kruiwagen niet vol. Het is typisch dat je pijn en ongemakken voelt wanneer je:
- in een voorbereiding voor een recital of concert zit
- op een muziekkamp bent
- betrokken bent bij een hele resem verschillende ensembles.
En dat kan ons niet verwonderen want dat zijn allemaal zaken die de tijd die je spendeert aan je instrument doet toenemen, en de grenzen van je lichaam overschrijdt. Leer dus ‘nee’ zeggen.

Medische, professionele hulp bestaat. De tijd is langzamerhand gedaan dat je eerst naar 6 kinesisten, 3 dokters, en nog wat sportdokters moest gaan vooraleer je iemand tegenkwam die ervaring had met musici. Zie ook de lijst met adressen onderaan.

Evalueer je andere activiteiten. Je problemen kunnen erger gemaakt worden door andere regelmatige activiteiten. Bepaalde hobbies, computeren, bepaalde sporten.
Een rugschoolles is sowieso altijd een goede zaak, musicius of niet. Leer eens omgaan met je lichaam en leer minder belastende til-, zit- en heftechnieken. Het blijft je de rest van je leven helpen.

Luister naar je lichaam. Pijn is een signaal. Denk niet ‘No pain, no gain. Dat is iets voor in stoere films à la ‘Rocky.

Hoe zit het met je instrument? Misschien bespeel je een instrument dat te groot is. Hoe is de afstelling? Kunnen die snaren van die contrabas echt niet wat lager? Probeer het uit. Kan je een lichter rietje gebruiken, een dunne soort snaar. Bestaat er niet een betere draagriem voor je fagot, enz, enz..


Nuttige adressen, boeken, telefoonnummers en URL’s
PAMOC
(performing Artists medical & Orthopaedic Center): 02/641 46 31

Rug- en nekklachten klein krijgen, auteur Wim Rombaut, uitg. Globe, ISBN 90 5466 808 3

Alexandertechniek, auteur Robert Macdonald & Caro Ness, uitg. Librero, ISBN 90 5764 272 7

Nederlandse vereniging van Leraren Alexandertechniek (Nevlat), PB 15591, 1001 NB Amsterdam, tel 020-625 31 63, info@alexandertechniek.nl

Centrum voor preventie rugklachten
R. Rinskopflaan 6, 9050 Gentbrugge, 09/230 56 65

http://eeshop.unl.edu/music.html

British Association for Performing Arts Medicine Trust
http://www.BPAMT.co.uk

The International Foundation for Performing Arts Medicine http://www.ifpam.org

International Arts Medicine Association
http://members.aol.com/iamaorg/index.html

International Association for Dance Medicine and Science
http://www.iadms.org

German Performing Arts Medicine Group
http://www.arts-medicine.org

Italian Performing Arts Medicine Group
http://www.romamed.com

Deutsche Gesellschaft für Musikphysiologie und Musikermedizin
http://www.dgfmm.org

GPHM -  Gesellschaft zur Prophylaxe und Heilung für berufsspezifische Erkrankungen von Musikern
http://www.gphm.de

http://www.hearnet.com/index.html

CAIRSS is a bibliographic database of music research literature in music education, music psychology, music therapy, and music medicine. Citations have been taken from 1,354 different journal titles
http://imr.utsa.edu/CAIRSS.html

Janet Horvath, book for musicians
http://www.playinglesshurt.com

Welcome to Care for Dystonia, Inc.
http://www.care4dystonia.org


No pain, no gain??
Maybe it's a nagging ache in your thumbs, every time you practice at the piano. Perhaps there have been long rehearsals for that crucial recital, and now you notice stabbing pains in your forearms. Or you find yourself struggling with hands that have become increasingly clumsy, or numb. It may be that you are even waking up at night with pain in your arms, or your back, or your neck. Well, it's just a part of being a serious musician, right? And after all, you can't stop practicing - there's too much at stake, and music is your very life!

Does this sound familiar?

Instrumental musicians are a special risk group for repetitive motion injuries. Sizable percentages of them develop physical problems related to playing their instruments; and if they are also computer users, their risks are compounded and complicated. My own computer-induced tendinitis was very much aggravated by my guitar and violin playing and did not begin to improve until I stopped all playing for several months.

Instrumental injuries often include the same conditions experienced from computer overuse : Carpal Tunnel Syndrome , Tendinitis, Bursitis , Tenosynovitis, Tendinosis , DeQuervain's Syndrome , Thoracic Outlet Syndrome, Myofascial Pain Syndrome, Cubital Tunnel Syndrome, and Trigger Finger/Thumb are particularly common among keyboardists, fretboardists, flute, and string players. But the particular demands of different instruments produce other problems as well, including hearing loss or TemporoMandibular Joints Disorder. Incorrect posture, non-ergonomic technique, excessive force, overuse, stress, and insufficient rest contribute to chronic injuries that can cause great pain, disability, and the end of careers.

But while these problems are unfortunately common, it's NOT an unavoidable part of being a musician. If we're willing to listen to what's being learned in the field of arts medicine, we may be able to escape the bullet of occupational injury and recover our ability to play.

What Can You Do?
INFORM YOURSELF
. Take time to read about causes and prevention.

EVALUATE YOUR TECHNIQUE. In general musicians often need to reduce force, find postures that keep joints in the middle of their range of motion, use larger muscle groups when possible, and reduce body usage that involves fixed, tensed positions.

ALWAYS WARM UP. Athletes do not abruptly start vigorous physical activity without warming up and stretching because they know it is an invitation to injury. Musicians are putting athletic demands on fine motor musculature and should similarly be religious about warming up before practice or performance.

TAKE LOTS OF BREAKS TO STRETCH and RELAX. This means both momentary breaks every few minutes and longer breaks every hour or so. This may be the single most important thing to remember. Constant tension and repetitive motion does not allow the body to flush away metabolic waste products and this is traumatic to tissues over time. Even in the middle of playing a piece you may have a moment to relax a hand or arm to restore circulation. The marathon rehearsals that musicians pride themselves on have great potential to hurt us. Try two or more short rehearsals in a day rather than one long, intense session.

PACE YOURSELF. It is very common for musicians to notice injury when we are...
* preparing for recitals or concerts
* attending music camps
* heavily involved in multiple musical groups
...not surprising, because all of these can radically increase our playing time and exceed the limits of our body. (Yes, even for young people, who feel invincible. I have seen more than one gifted high school string player in my city seriously injured in this way.) Learning to pace ourselves and learning to say "No" to some playing is critical.

GET MEDICAL HELP. Therapists and doctors know that musicians are notoriously hard to persuade to reduce or stop their playing to allow injuries to heal, and some instructors (or even parents) may tell students to ignore pain, or accuse them of trying to avoid practice. But "No Pain, No Gain" is a disasterous policy for a musician. If it hurts, back off. THIS IS SERIOUS STUFF: is it worse to have to not play for a few months . . . or to risk a permanent injury, disability, pain, and never playing again? Also, I hear of musicians with pain who are afraid to see a doctor because they may find out they have a difficult injury. It's better to know the truth and do something about it. Don't put off seeking treatment if you are in pain.

EVALUATE OTHER ACTIVITIES. Your problems may be caused or aggravated by other things you do frequently. Computer use is a notorious example, but sports, carrying children, hobbies, and excess effort/tension in other daily things may have enormous impact too.

PAY ATTENTION TO YOUR BODY. Pain is your body yelling that it's in big trouble, but learning what is comfortable or awkward for your body before you're in pain may prevent injury. "Physical re-education" through T'ai Chi, yoga , The Alexander Technique , stretching, or dance classes all may be helpful.

CHECK OUT YOUR INSTRUMENT. Are you using an instrument that is too large or awkward for you? Is it set up optimally for you? Could you use lighter strings or reeds? Is there a strap or stand that could make playing less stressful? If it's big and heavy (like a string bass), can you get a cart to help transport it? And remember: if it is a new instrument, especially a larger one, you need to take time to adjust to it before you plunge into intense use of it.

BE CAREFUL WITH STRENGTHENING METHODS. Building up muscle strength with special devices (GripMaster, putty) or musical exercises (Hanon) is very controversial. If you are already injured and in pain, such things may make it worse. And overdoing musical exercises while using bad technique, poor posture, or too much force may only speed you along to trouble. On the other hand, if you are not yet injured, or are undergoing rehabilitative therapy, properly conditioning muscles may help prevent injury or re-injury. Be patient in building strength, and talk to a qualified doctor or physical therapist.

Useful adresses Arts & Medicine

back to top


Wereldstemdag op 16 april 2003
Heel wat mensen zijn afhankelijk van hun stem voor hun beroep: advocaten, gidsen, leerkrachten, enz. Maar steeds meer beroepssprekers blijken in de loop van hun carrière last te krijgen van stemproblemen. Bij leerkrachten is dat zelfs vier op tien. Bij 10 % gaat het om een ernstige stemaandoening en kan de overbelasting zo sterk zijn dat ze hun baan moeten opgeven. Vooral kleuterleid(st)ers en leerkrachten lichamelijke opvoeding, die vaker dan anderen hun stem moeten verheffen, kampen met problemen.

Nochtans kan een goede stemhygiëne veel problemen voorkomen. Op voorstel van de Europese Laryngologische Vereniging (ELS) heeft de Europese Studiegroep voor Stemstoornissen (ESGVD) het initiatief genomen om dit jaar de Wereldstemdag (16 april) mee op te zetten in België. Met deze dag willen ze de aandacht vestigen op het belang van de stem voor mens en beroep. Een aantal stemklinieken in Vlaanderen zullen die dag hun deuren openzetten.
Verder komen er in de aula van het Provinciehuis in Antwerpen een aantal
deskundigen bijeen voor een actuele wetenschappelijke stand van zaken.

Meer informatie: Universitair Revalidatiecentrum voor Communicatiestoornissen van de dienst NKO van het UZA, contactpersoon: Bettina Hubo, tel: 03/821 34 40, of bettina.hubo@uza.be.
back to top

Richtlijn Lawaai gepubliceerd
De Richtlijn Lawaai is recent gepubliceerd in het Publicatieblad. Ze
vervangt de richtlijn van 12 mei 1986 (86/188/EEG) over blootstelling aan
lawaai tijdens het werk. De lidstaten krijgen drie jaar voor de omzetting (d.i. tot 15 februari 2006).

Het gaat om de Richtlijn 2003/10/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 februari 2003 betreffende de minimumvoorschriften inzake gezondheid en veiligheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van fysische agentia (lawaai) (zeventiende bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG), Publicatieblad L 42 van 15 februari 2003.

De wijzigingen betreffen verschillende facetten. Zo zijn er nieuwe grenzen
vastgelegd voor blootstelling aan lawaai en geeft de richtlijn preciezer aan voor welke zaken een raadpleging van de werknemers vereist is. De
verantwoordelijkheid van de werkgever wordt uitgebreid, net als het
toepassingsgebied van de richtlijn: ook de scheep- en luchtvaart en de
muziek- en amusementssector zijn nu opgenomen (zij het dat voor de laatste twee sectoren een ietwat andere regeling geldt). Ook een betere uitwisseling van goede praktijken is voorzien.
Voor meer info over de richtlijn: zie PreventActua 22/2002.

Richtlijn lawaai: politiek akkoord bereikt
Er werd reikhalzend uitgekeken naar een akkoord van het Europees Parlement en de Europese Raad over de minimale veiligheids- en gezondheidsnormen voor lawaai op het werk (zie PreventActua 14/2002). De bemiddeling over deze richtlijn werd afgesloten op 23 oktober 2002. Normaal zou de tekst nog vóór het einde van het jaar aangenomen worden. Een overzicht van de wijzigingen.

Nieuwe grenzen
Een van de wijzigingen betreft een betere bescherming van de werknemers tegen lawaai. De bovenste actiewaarden voor een blootstelling van 8 uur is verlaagd tot 85 dB(A) en de blootstellingsgrens voor piekgeluidsdruk (Ppiek) is vastgesteld op 137 dB.
Gehoorbescherming dragen is verplicht van zodra de blootstelling aan lawaai deze waarden bereikt. Maar maatregelen voor collectieve bescherming krijgen steeds voorrang op persoonlijke beschermings-maatregelen. De werknemers krijgen een meer specifiek en uitgebreid recht op controle van het gehoor in een vroeg stadium van de blootstelling. Een preventief audiometrisch onderzoek zal worden uitgevoerd zodra de blootstelling de ondergrens voor blootstelling overschrijdt (80dB(A) over een periode van 8 uur en een piekgeluidsdruk van 135 dB) en er een vastgesteld gezondheidsrisico bestaat.

Werkgever = controleur
De werkgevers zullen er niet alleen moeten voor zorgen dat het personeel geschikte gehoorbescherming krijgen, ze zullen ook verantwoordelijk zijn voor de controle op de efficiëntie van deze beschermingsmiddelen. Bovendien zullen ze alle mogelijke inspanningen moeten ondernemen om het personeel te informeren en op te leiden voor het dragen en het gebruik van de gehoorbescherming.

Raadpleging van de werknemers
De richtlijn geeft preciezer aan voor welke zaken de werknemers geraadpleegd moeten worden. Het gaat om de risicoanalyse, de vaststelling van genomen maatregelen en maatregelen om de risico's te beperken. De werknemers zullen ook inspraak hebben in de keuze van de gehoorbescherming.

Werknemers in alle sectoren
De richtlijn zal voor een betere bescherming zorgen voor de werknemers van alle economische sectoren, ook voor die van de scheep- en luchtvaart en van de muziek- en amusementssector. Gezien de bijzondere aard van de laatste twee sectoren, zullen de lidstaten in overleg met de sociale partners een gedragscode met praktische richtsnoeren opstellen voor de naleving van de richtlijn.

Goede praktijken
De richtlijn wil de uitwisseling van goede praktijken bevorderen die
handelen over het terugdringen van blootstelling aan lawaai, onder meer door de informatie die het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk verzameld heeft. Het rapport van de lidstaten gericht aan de Europese Commissie over de toepassing van de richtlijn zal ook een beschrijving bevatten van goede praktijken ter voorkoming van lawaai.

Inwerkingtreding
Vanaf het moment dat deze richtlijn formeel zal aangenomen worden door het Parlement en de Raad (mogelijk vóór het einde van dit jaar), zal zij de
richtlijn van 12 mei 1986 (89/391/EEG) over blootstelling aan lawaai tijdens het werk vervangen. De richtlijn wordt van kracht drie jaar na de formele invoering. De muziek- en amusementssector krijgen nog twee jaar extra (dus vijf jaar in totaal).

En in België ?
Europese richtlijn 86/188/CEE van 12 mei 1986 betreffende de bescherming van werknemers tegen de risico's van blootstelling aan lawaai op het werk werd omgezet in Belgische wetgeving door het KB van 26 september 1991 (BS van 14 november 1991, ARAB art. 148decies2).

Als de blootstelling van de werknemer de grenswaarden overschrijdt, moeten
bepaalde beschermingsmaatregelen genomen worden:
- dagelijkse persoonlijke blootstelling boven 85dB(A) en/of impactgeluid >
140dB:
° vorming en informatie van de werknemers
° persoonlijke beschermingsmiddelen ter beschikking stellen
- dagelijkse persoonlijke blootstelling boven 90dB(A) en/of impactgeluid >
140dB
° rechtvaardiging door de werkgever
° actieprogramma en/of werkorganisatorische maatregelen
° afbakening van gevaarlijke zones en eventuele toegangsbeperking
° verplicht dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen

De Vlaamse Opera - Interne Dienst Preventie en Bescherming
Schouwburgstraat 3, 9000 Gent
tel. +32-9-268 10 52; fax: +32-9-224 29 86
dweytens@vlaamseopera.be
back to top
Doof van muziek? Gehoorschade bij orkestmusici: oplossingen op maat, 30/01/2003; door Pauline Beran
Beethoven werd doof op zijn oude dag. Door schadelijk geluid? Daarover gaat het zojuist afgesloten arboconvenant voor de orkesten.(1)
Dat convenant wil gehoorschade bij orkestmusici beperken. (2) Maar er IS toch al iets geregeld over schadelijk geluid in het convenant arbopodium? Inderdaad, maar dat gaat over versterkt geluid. Dit nieuwe convenant gaat alleen over onversterkt geluid en alleen over orkestmusici.

Voor wie?
Wie lopen vooral risico? De altviolen en de contrabassen: zij zitten vlak voor het koper. De tweede violen: zij zitten naast de piccolo. Trompetten die de trombone's achter zich hebben. Houtblazers: zij zitten voor pauk en slagwerk.
En violen zijn zichzelf tot last door de hoge tonen vlak bij het oor. Aan al die dingen denk je niet als je net toegelaten bent tot het conservatorium. Maar als je een jaar of tien bij een orkest werkt, dan heb je er des te meer gedachten over. Daar heb je de altviolen weer met hun eeuwige gezeur, denk je als koperblazer. En vice versa. Gehoorschade oplopen, een rare piep met je mee dragen, dat was toch niet de (bij)bedoeling van het musiceren??

Oplossingen?
Er wordt geëxperimenteerd met oordoppen. TNO is in het kader van het convenant bezig met een nieuw soort oordop die antigeluid veroorzaakt. Er zijn schermen van plexiglas die achter de altviolen kunnen worden gezet. Maar dat vinden de blazers weer afbreuk doen aan hun aandeel.
Een andere opstelling van het orkest? De koperblazers wat hoger? Of op afstand, en naast en niet voor elkaar? Zoals in de Verenigde Staten en Canada soms al gebeurt? Dat vinden de blazers weer minder, zo apart van de overige musici. Moet iedereen wat water bij de wijn doen?

Het convenant heeft hele concrete doelstellingen geformuleerd, het is oplossingsgericht. De orkesten zullen zich moeten inspannen om die oplossingen tot stand te brengen. Hoe
doe je dat, met zulke tegenstrijdige belangen en -soms- ingenomen stellingen?
Een manier zou kunnen zijn om de uitgangspunten van mediation te benutten. Waar de nadruk ligt op belangen en waar stellingen en standpunten worden losgelaten.

Invloed van claims?
Hoe komt het dat in de Verenigde Staten en Canada de opstelling van de musici anders is terwijl dat hier nog niet mogelijk lijkt? De wetgeving is strenger, het risico van claims is groter. Dat beïnvloedt de houding van de zakelijk directeur. In Nederland is dat ondenkbaar, daar gaat een zakelijk directeur niet over, dat is een artistieke zaak. Maar het verschil is minder groot dan het lijkt. We hebben hier een arbeidswetgeving die bepaalt dat de werkgever moet voorkómen dat de werknemer in zijn werk schade lijdt (3). Wanneer er een rechtszaak gewonnen zou worden door een musicus met gehoorschade en de werkgever schadevergoeding mag betalen voor het verlies aan inkomen van de musicus, dan zal de discussie wat minder vrijblijvend worden. De schade voor
de musicus wordt steeds groter door de WAO-bezuinigingen.

Dilemma
Door het convenant ontstaat er een dilemma: werkgevers kunnen niet meer onder maatregelen uit. Wachten zij op een procedure van een individuele werknemer? Benutten zij het convenant om hun werkgeversrol (onder meer: het verenigen van strijdige belangen binnen de instelling) ten volle uit te oefenen? Als zakelijk dirigent van het orkest!
Trouwens, Beethoven werd doof door een aandoening, niet door schadelijk geluid...

© Pauline Beran, Stenvers & Beran, Mediation in Onderwijs en Kunsten
Noten:
(1) Zie Arbonieuws d.d. 11 november 2002 <11-11-02.htm>
(2) Gehoorschade is niet hetzelfde als doofheid.
(3) Burgerlijk Wetboek boek 7 artikel 658: een risico aansprakelijkheid van de werkgever! Denk aan beroepsziekten.
back to top