"Instellingen geen doos playmobiel"
ACV-Transcom CULTUUR
Nieuws & info over een breeeeed cultureel veld
ALGEMEEN: CONTACT / HOME / NIEUWS / Sitemap /
FOCUS: MEDIA & CAO's Audiovisuele sector / CAO Muziek / CAO Podium / CAO's Socio-Cultuur/
FOCUS: Gezondheid / Hoorzitting 2005 /
Hoorzitting 2010-2011 / Kunstendecreet / Links / Pers / Wie zijn we /
STATUUT v/d KUNSTENAAR: STATUUT / Cachetberekening / Pensioen&Bijverdienen /
HomeHoorzitting 2005

Hoorzitting 2005

Hier vindt u een neerslag van hoorzitting op 6 oktober 2005 over het Orkestenlandschap in Vlaanderen, in het Vlaams Parlement.

 
“HET ORKESTENLANDSCHAP IN VLAANDEREN”
Tekst van het Gemeenschappelijk Vakbondsfront, ACOD-Cultuur en ACV-Transcom Cultuur

Een ding kan niet ontkend worden en dat is dat men de laatste 4 jaar niet ophield te praten over het waar men naartoe gaat met en in het orkestenlandschap in Vlaanderen.
Vroegere hoorzittingen, commissies, experten, wijzen al dan niet uit het Oosten hebben de laatste jaren ongeveer alle mogelijke oplossingen als DE oplossing naar voren menen te schuiven. Natuurlijk houden ze allemaal wel een beetje waarheid in,
Maar geen enkele gaf een oplossing voor het globale probleem.

Men vergeet daarbij misschien te vlug dat deze animositeit voor de betrokkenen niet zo leuk moet zijn om op een serene en artistiek verantwoorde wijze hun taken te vervullen.
Hoe zou men willen, als men het hoort gonzen over fuseren, afschaffen, inhuren en dergelijke dingen meer.

Men vergeet te vlug en te dikwijls het sociale slagveld dat dit kan veroorzaken. Denken we hier maar even terug aan de sociaal dramatische situatie die het opdoeken van de
OPERA VOOR VLAANDEREN zo’n 16-tal jaren geleden met zich meebracht.

Nog heden ten dage zijn er mensen die op NUL gevallen zijn, zelfs niet kunnen gaan stempelen; lopen er nog altijd processen spijts uitspraken tot en met het Hof van
Cassatie en wacht de uitvoerende kunstenaar nog altijd op een stuk van zijn rechten.
Gelukkig zegt deze regering daar iets te willen aan doen.

De directe aanleiding nu van de ongerustheid in het orkestenlandschap was het eindrapport van de veranderingsmanager in de Vlaamse Opera, de visitatiecommissies en het kunstendecreet.

Wij pleitten met alle betrokkenen voor het behouden van de eigen identiteit van het VLAAMS RADIO ORKEST-VLAAMS KAMERKOOR, De FILHARMONIE en de VLAAMSE OPERA.
Het zou inderdaad zinloos geweest zijn in Vlaanderen nog maar 1 Symfonisch Orkest te hebben, op een onartistiekverantwoorde wijze te marchanderen met de koren en een VLAAMSE OPERA over te houden die het alleen zou moeten rooien met ingehuurde orkesten. Dit was je reinste artistieke larie.

Bij de toekenning van de middelen n.a.v. het kunstendecreet hebben wij een dubbel gevoel. Enerzijds moeten wij nog maar eens vaststellen dat de toegekende middelen absoluut onvoldoende zijn, nog niet eens voldoende om indexaties te volgen en baremieke verhogingen toe te passen.

De Vlaamse Opera krijgt amper, als men het analytisch bekijkt, enkele duizenden euros meer, de Filharmonie 6% verhoging en het VRO-VRK 2% verhoging.
Is dit misschien de politiek van alles stilletjes te laten sterven ?

Anderzijds waren we aangenaam verrast de minister te horen verklaren dat hij de artistieke autonomie van de orkesten wil garanderen. Geen fusie dus omdat hij voor deze orkestfusiepiste geen artistiek argument onderkende.

Even duidelijk stelde hij evenwel dat een status quo ook niet kan en dat via het kanaal van de samenwerkingsverbanden over eigen grenzen van orkesten en koren moet gezocht worden naar een redelijke consensus.
Wij willen aan deze piste van de samenwerkingsverbanden positief meewerken.
Daarvoor evenwel vragen wij de bijzondere aandacht voor een aantal voorwaarden en/of begrippen:

STABILITEIT VAN HET BELEID
De periode van de druk van fusies en van aantal orkesten moet gedaan zijn !
Vlaanderen heeft recht op een volwaardige opera en op minstens 2 volwaardige symfonische orkesten zonder afbreuk te doen aan andere initiatieven. Praag alleen al heeft 5 orkesten …

Voor ons is het PROJECT- OF TELEFOONORKESTMODEL geen geldig of valabel alternatief, een piste die nog al eens voorgestaan wordt door de zogenaamde gespecialiseerde ensembles. En over dat gespecialiseerd zijn willen we hier bewust geen boom opzetten.

FINANCIELE MIDDELEN
Alle inspanningen ten spijt moeten wij vaststellen dat de middelen die werden toegekend in het kader van het Kunstendecreet ontoereikend zijn.

Wij ontkennen niet dat de minister inspanningen heeft geleverd maar hopen dat er vooralsnog bijkomende middelen zullen gevonden worden.

Op het sociaal vlak vroegen wij aan de Minister van Cultuur een aparte enveloppe m.b.t. de sociale programmatie. Wij zien hier in de cijfers niets van en al beweert het Kabinet wel dat dit voorzien is in het budget zeggen de directies ons wel geen nieuwe CAO’s te kunnen afsluiten bij gebrek aan financies.
Vergeten we toch niet dat er sinds 1993 buiten indexaties en een kleine uitzondering voor korte contracten niet te na gesproken er geen loonsopslag is geweest.

Wij dringen dan ook sterk aan om meer middelen te zoeken voor de orkesten en alle muziekinstellingen in Vlaanderen die vanaf 1 januari 2007 aan een nieuwe beleidsperiode beginnen.

VERLONING
Los van de hier net gestelde vaststelling dat de lonen niet verhoogden, blijven wij hier ook opgezadeld zitten met een onderwaardering van de verloning van de orkestmusicus en korist. Als men deze lonen vergelijkt met het onderwijs dan kunnen we zonder overdrijven stellen dat de ene vergelijkbare graad door de andere genomen, er aan de basisverloning 10 à 15% verschil is.
De invoering van de bachelor- en mastersgraden is een argument te meer om naar een grondige loonsaanpassing te gaan.
Reeds lang weten wij dat wij in Europa onderaan bengelen qua verloning.

Wij durven resoluut gaan voor de stelling dat een musicus/korist maar 1 keer zou moeten betaald worden door de Vlaamse subsidies in welk gesubsidieerd gezelschap hij of zij ook zou mogen spelen/zingen maar dan wel met een degelijk loon dat rekening houdt met de hierboven geschetste argumentatie.

Ook in de vele rapporten is iedereeen het daarover eens dat men qua verloning erg achterloopt ! Het moet mogelijk zijn met moed en doortastendheid degelijke oplossingen te vinden.

Wij hebben in weze niks tegen geld voor cultuurhuizen want ook onze nakomelingen hebben recht op een geactualiseerd erfgoed, maar laat dan ook de uitvoerend kunstenaar behoorlijk leven !

ZOGENAAMDE ONDERBENUTTIGING
Wij zijn het niet eens met wat men als understatement hier wil meegeven, nl. dat de musici en koristen tijdsondermaats werken.
Hier ligt uiteraard in de eerste plaats een verantwoordelijkheid van het management.
Van de andere kant hebben wij het liever over een doordachte reservecapaciteit die bestaat in elke entiteit.

Er is in een orkest en koor behoefte aan training en oefening. Zowel gezamenlijk als individueel, dat is toch de evidentie zelve. Een voetbalploeg doet wel nog wat meer dan alleen maar wedstrijden spelen. In de Nederlandse CAO wordt bijvoorbeeld 14 uur studie per week erkend en aangerekend.

Wij moeten ook intellectueel eerlijk zijn als men om besparingsredenen, lees te weinig middelen, producties moet schrappen, dan speelt dit rechtstreeks in op de benuttigingsgraad en dreigt men daardoor in een vicieuze cirkel te geraken.
En indien er al onderbenuttiging zou zijn, moet dit net het onderwerp zijn van het zoeken naar samenwerkingsverbanden.

Die samenwerkingsverbanden impliceren uiteraard een bij voorkeur gelijkaardige rechtspositie van het personeel, een op mekaar afstemmen van de arbeidsreglementen en de arbeidsomstandigheden; wat meer is dan alleen maar een goede akoestiek.

Om te eindigen stellen wij als gemeenschappelijk vakbondsfront dat ook wij geen vragende partij zijn om alles zomaar bij het oude te laten.
Wij willen mee denken aan essentiële verbeteringen, maar daarvoor zijn er voor ons een aantal voorwaarden.
Laat ons daar heel vlug en grondig werk van maken !
Gun onze uitvoerende kunstenaars de optimale omstandigheden om hun artistiek project te kunnen realiseren !

Laurette Muylaert, Jean-Paul Van der Vurst, Servaas Le Compte, Inge Hermans


Enkele andere SPREKERS die aan bod kwamen:

Vlopera, Marc Clemeur
* Uitzonderlijk weinig verloop de laatste 15 jaar bij onze musici, dat bewijst toch een en ander qua motivatie.
* Opera: specifiek werkritme: langere periode aan een scenische productie in vgl met concert
* Zowel grote namen als modern repertoire, en zowel Vlaamse creaties als andere
* Ook latere barok, in kleinere formatie, met specialisten/dirigenten uit het genre
* Chef-dirigenten en grote gastdirigent: moeilijke financiële situatie: we zijn spelers op een beperkte markt maar kunnen niet met dezelfde middelen vechten om die kleine pool goede dirigenten.
* Over model 'Opgaan in andere orkesten':
- Zie petitie met 18500 handtekeningen voor behoud van ons eigen orkest
- Er is bereidheid om samen te werken. Maar samenwerking dient goed omschreven te worden.
- Uitwisseling musici ligt moeilijk wegens verschillende reglementen. Ook een lange-termijnplanning is noodzakelijk. Anders zijn er weinig periodes waarin men überhaupt kan samenwerken.
* Andere vormen van samenwerking:
- ter beschikking stellen van volledig orkest, bvb aan Ballet.
- idem samenwerking gastoptreden in Luxemburg: gesprekken gaande
- Koor: zou kunnen meewerken aan grote oratoriumwerken met VRK en Filharmonie
- communicatie: toegangskaart voor jongeren bvb die geldt voor opera en een orkest in dezelfde stad.
* Koor: 45 mensen, VRK 25: al in het verleden vaker samengevoegd voor concerten. Voor scenisch is echter een bepaalde acteerprestatie nodig.
In toekomst zal ons koor wel een productie doen bij Filharmonie, samen met VRK
* In kleinere bezetting, terzelfdertijd spelen we concertante opera of concerten.
* Waarom zijn 3 instellingen belangrijk voor Vlaanderen?: Europees landschap: u moet ver zoeken om een gemeenschap te vinden die maar 1 opera en 2 symfonieorkesten heeft. Als je dat niet meer hebt speelt men het repertoire niet meer..
* Voor beheersovereenkomsten: nog niet veel opgestart
* Publiek: 110 avonden in eigen beheer, 90 opera. Zaalbezetting van gemiddeld 95%, en bezoekersaantal van 140.000

VRO, Gunther Broucke
* Het gaat goed met het landschap; artistiek
* Er zijn inderdaad problemen die bedreigingen worden.
* Er is al een hoorzitting geweest (2001), er is de Niké-audit geweest, veranderingsmanager, Beoordelingscommissies; een Canon ad infinitum..
* Stilaan conscensus over wat de problemen zijn.
Vlaamse instellingen, ergo verantwoordelijkheid ligt bij Vlaamse gemeenschap.
* Problematiek wordt algemeen gedeeld. In audit kwamen 2 grote zaken aan bod:
- Elementen die verantwoordelijkheid zijn van de instellingen naast elementen die de verantwoordelijkheid zijn van Vlaamse gemeenschap.
1.‘gebrek aan marketing, visibiliteit, enz.’: vandaag is huiswerk niet af maar wel stuk weg afgelegd. Zie bijvoorbeeld financiële opvolging, stabiele relatie met de vakorganisaties, enz
2. A.Huisvesting is verantwoordelijkheid van overheid: moeten werken in ongeschikte ruimte is moordend. En akoestiek bepaalt mee niveau van orkest. Flagey was een goede beslissing van de minister. Wij hopen dat deze inspanning verder gezet worden, ook voor de collegae van de andere symfonie-orkesten.
- Verlies van middelen en energie: zie zalen die de Vlaamse orkesten nog eens apart moeten huren.
B. Voltijdse (VT) medewerkers: basisinkomen uit betrekking bij orkesten. Loon zou op een minstens minimale manier moeten evolueren. Dat gebeurt niet. 6,5 mio euro loonmassa: index 2 % is 130.000 euro jaarlijks. Subsidie volgde de indexering niet. Wij kunnen dat niet blijven dichtrijden. Gaat nog enkel over index, niet over baremieke verhogingen. Onaanvaardbaar dat er zo lang geen verhogingen geweest zijn. Contractuele lonen verhogen niet.
C. Grootte van ensemble: zie audit: te klein, nu 80 VT. Is kleiner als vroeger. Straks blijft er een strijkkwartet over.
* Grootte van adm staf: we vergeten dat we eigenlijk maar 38u zouden moeten werken...
* Beperkt aantal podia in Vl waar een sym orkest kan optreden: Er moet sturing zijn van Vlaamse overheid om samen te werken. Signaal moet dus ook naar de zalen gaan hiervoor. Minst gesubsidieerde zaal doet dan nog het meest: namelijk Bijloke.
* Pleidooi om huiswerk af te maken, het gaat goed met de orkesten. Maar hoe lang kunnen we zo nog verder werken? Indien er niets verandert, begint er een 'ratrace' tussen de orkesten.

DeFilharmonie, Hans Waeghe
* Het gaat goed maar wij doen dat met veel minder middelen dan de ons omringende landen. Vergelijking met Nederlandse orkesten aan de hand van gedetailleerde slides.
* Missie: symfonieconcerten, grote repertoire op hoogstaande manier aan de Vlamingen aanbieden.
* Arbeidsintensieve sector. Productiviteitsverhoging is niet zomaar mogelijk.
* NedFo 141, Rotterdam 121 VTE (Voltijds Equivalenten). Voor Filharmonie lijkt 97 ideaal, 88 zou ook goed zijn.
- Nu zijn het er echter 81.
- Financieel kan men niet met een ideale bezetting spelen.
- Permanent hoge basiskwaliteit vereist een bepaalde minimumbezetting; 88 is noodzakelijk.
- onevenwichten bij te kleine bezetting: te grote ongelijkheid bij prestaties dreigt dan.
* productiviteit kan verhoogd worden, indien toegang tot Vlaamse podia geregeld zou zijn. Maar we staan ook op Nl podia.
* uurregeling, vergelijkbaar met onderwijs: 1080 u en flexibiliteit ingebouwd.
* vervangers (internationaal) zijn duur. En men kan niet blijven werken met tijdelijke contracten.
* cijfers abonnees: 120.000 bezoekers per jaar
* Jeugd en kinderen: 15 à 20 duizend. Samenwerking met conservatoria, enz. Internationale projecten, ook samen met Gimv-Japan.
* Kwaliteit:
- Residentie-zaal is noodzakelijk
- Uitbouw op andere locaties noodzakelijk
- Bijkomend budget voor dirigenten en solisten noodzakelijk
- Goede musici aantrekken en houden (zie ook concurrentie van de federale instellingen die beter betalen) wordt moeilijker.
* Subsidies: NEDFO 10.18, Rotterdams 8.76, Filharmonie 5.82 mio euro
* Audit Niké 2004:
- zaal is noodzakelijk,
- goede leiding,
- marketing kan verbeterd,
- correcte basisfinanciering ontbreekt,
- index noodzakelijk;
* Noden: budgetverhoging voor dirigenten, solisten lonen, indexering.
Zaal: Elisabethzaal, onze vraag bleef zonder gevolg.
Toegang tot zalen: afwachten.

Beoordelingscommissie Opera, Petra Vermote
* Grondig onderzoek nodig INDIEN men het landschap wil hervormen. Het blijft bij persoonlijke meningen. Men moet verder gaan dan alleen de symfonieorkesten.
* Maatschappelijke en artistieke functies: een orkest heeft een binding en men kan niet zomaar tabula rasa doorvoeren
* Timing: verwijt aan commissie symfonieorkesten en Dhr. Baeten met rapport af te komen 2 maand voor de eerste keer dat de orkesten beoordeeld moeten worden voor Kunstendecreet.
* Duidelijke aflijning: orkest en koor begeleiden opera, sterker, ze zijn essentieel element, de ziel.
* Flexibel, zie vb barokopera Rinaldo en Richard III van Battistelli.
* Musici getraind in scenische producties en volgen van zangers.
* Individuele grote motivatie. Musici hebben bewust auditie gedaan voor een operaorkest. En voor het stagione systeem.
* Koor op scene heeft andere eigenschappen. Dat is geen kamerkoor.
* Opvallend: Musici spelen beter met gastdirigenten dan de vaste dirigent
* Uitstraling, opheffing van schotten, want volledige kunst
* Internationale uitstraling: Vlopera kreeg net 9 nominaties in Opernwelt 2005!
* Dringen voor kaartjes, zelfs voor moderne opera’s, zie Battistelli
* Voorstel om operaorkest af te schaffen dienden we te lezen in de krant. Geschokt, maar nog meer in de plaats van de musici. Dit was schaamteloos
* Even schaamteloos was het punt in de veranderingsnota over het orkest. Marchanderen en vissen uit de vijver van vlopera-orkest om andere orkesten te depaneren is niet correct.
* Vergelijking met Nederlandse Opera:
- 14 producties per jaar, 7 gespeeld door NedFo. Plus 1 door het kamerorkest. Dan zijn er nog 3 die elk een werk spelen, nog 2 barokproducties en 1 modern door Asco ensemble. Vlaamse Opera speelt ook 7 à 8 producties. Dus de vergelijking en excuus om hier de Vlopera te hervormen met verwijzing naar Nederland gaat niet op.
- In 95% van de gevallen buitenland heeft men een eigen koor en orkest
* Alles afschaffen en een mastodont maken is een vorm van onmacht.
* 3 orkesten is nuttig, men kan zich dan spiegelen aan elkaar
* gelukkig veel solidariteit gehoord vanmorgen van de 3 orkesten.
* Pleidooi voor jaarlijks zakelijk en artistiek opvolging
Bij falend beleid moet men de instelling niet afstraffen, maar wel de leiding.